فارسی العربیة
صفحه اصلی مقالات دروس خارج مجله کلام اسلامی تصاویر استفتائات اخبار قاموس المعارف ریحانة الأدب
مقالات برگزیده
دسترسی سریع به مقاله
توحید و شرک
آيا در قرآن از توسل به اولياي خدا كه درگذشته‌اند، نهي شده است؟
مي‌گويند: در دو جاي سوره بقره از واسطه قرار دادن بت‌ها و مردگان و... منع شده است. شفاعت قابل قبول در قرآن براي مؤمنان است و شفاعت پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) هم به اذن خدا فقط براي مؤمنان است، يعني پيامبر خدا ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) حق شفاعت براي پدر و مادر و عمويش را ندارد!

پاسخ
نخست سؤال مي‌شود: در كجاي سوره بقره از واسطه قرار دادن مردگان، منع شده است؟ آيات مربوط به شفاعت در سوره بقره عبارتند از:
1. (مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ) (بقره: 255)
کيست آن که جز به خواست و فرمان او نزد وي شفاعت کند؟
2. (وَ اتَّقُوا يَوْماً لا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً وَلا يُقْبَلُ مِنْها
شَفاعَةٌ وَلا يُؤْخَذُ مِنْها عَدْلٌ وَلا هُمْ يُنْصَرُونَ) (بقره: 48)
و بترسيد از روزي که کسي به کار کسي نيايد و از او شفاعتي پذيرفته نشود و از او برابري ـ عوضي که خود را بازخرد ـ نستانند و نه ياري شوند.
3. (وَ اتَّقُوا يَوْماً لا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً وَلا يُقْبَلُ مِنْها عَدْلٌ وَلا تَنْفَعُها شَفاعَةٌ) (بقره: 123)
و بترسيد از روزي که کسي به کار کسي نيايد و از او برابري ـ عوضي که خود باز خرد ـ نپذيرند و او را هيچ شفاعتي سود ندهد.
4. (أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا بَيْعٌ فِيهِ وَلا خُلَّةٌ وَلا شَفاعَةٌ) (بقره: 254)
از آنچه شما را روزي کرده‌ايم انفاق کنيد پيش از آنکه روزي بيايد که در آن نه داد و ستدي باشد و نه دوستي و نه شفاعتي.
اينها مجموع آياتي است كه پيرامون شفاعت در سوره بقره آمده است، در كدام يك از اين آيه‌ها از ممنوعيت شفاعت مردگان سخن مي‌گويد؟
1. آيه نخست مي‌گويد شفاعت شافعان به اذن خداست.
2. آيه دوم، نفي شفاعتي است كه بني‌اسرائيل، ادعا مي‌كردند، زيرا ابتداي آيه خطاب به آنهاست (وَ اتَّقُوا يَوْماً لا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً).
3. آيه سوم نيز شفاعت بدون اذن را نفي مي‌كند و مربوط به
شفاعتي است كه امت يهود معتقد بودند.
4. آيه چهارم هرچند مطلق شفاعت را نفي مي‌كند، امّا به قرينه آيات ديگر نفي شفاعتي را مي‌كند كه اهل كتاب و مشركان بدان معتقد بوده‌اند.
اكنون سؤال مي‌شود در كدام يك از اين آيات آمده است كه اولياي الهي كه درگذشته‌اند را نمي‌توان واسطه قرار داد؟ سخن گفتن بي‌دليل آسان است، ولي اثبات آن مشكل! (1)

1. جدال احسن (نقد و بررسی شبهات وهابیان)، آیت الله سبحانی، ص 37.