فارسی العربیة
صفحه اصلی مقالات دروس خارج مجله کلام اسلامی تصاویر استفتائات اخبار قاموس المعارف ریحانة الأدب
مقالات برگزیده
دسترسی سریع به مقاله
توحید و شرک
آيا توسل به پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) و ائمه اطهار ( عليهم السلام ) با توحيد عبادي سازگار است؟
گفته‌اند: توسل به ارواح مقدسه، نوعي پرستش آنهاست، از اين جهت با توحيد عبادي ـ كه تنها پرستش خداست ـ منافات دارد.

پاسخ
نخست بايد مفهوم ‹عبادت و پرستش› را توضيح داد، آن‌گاه به مسئله ‹توسل› و اينکه با توحيد در پرستش منافات دارد يا ندارد، پرداخت.
عبادت اين است كه انسان در برابر موجودي خضوع كند كه او را خالق جهان و رازق انسان و بخشنده و بخشاينده بداند، و لااقل تصور كند كه برخي از كارهاي خدا به او سپرده شده است، چنان‌که مشركان، چنين تصوّري مي‌كردند. اين نوع خضوع از آن خدا است و شايسته هيچ موجودي نيست و لذا مي‌گوييم: (إِيَّاكَ نَعْبُدُ)؛ ‹فقط تو را مي‌پرستيم›. (فاتحه: 5)
ولي خضوع در برابر موجودي كه او را بنده شايسته خدا بداند، و هرگز تصور نكند كه او خداي جهان است و يا كسي است كه كارهاي جهان به او تفويض و واگذار شده، فقط تكريم و احترام است، مانند تكريم پدر و مادر و تكريم معلم و استاد و تكريم اميران و رهبران و... .
با توجه به اين تعريف، توسل، يعني درخواست دعا از انسان والامقام، ارتباطي با پرستش او ندارد، به دليل اينکه در همين جهان، از همين انسان‌‌هاي والا درخواست دعا مي‌شود، حتي خدا امر كرده كه به سراغ آنها برويم و آنها در حق ما استغفار كنند.(1)
نقطه حساس، تفسير عبادت است، بايد ديد نگرش متوسّل به پيامبران و امامان چگونه است؟ هرگاه آنان را بندگان صالح و والاي خدا بداند، هر نوع خضوع درباره آنان، تكريمي بيش نخواهد بود و توسل به آنان جز اين نيست كه از آنان بخواهد كه در حق او دعا كنند؛ زيرا دعاي آنان مستجاب مي‌گردد. (2)

1. ر.ک: نساء: 64.
2. جدال احسن (نقد و بررسی شبهات وهابیان)، آیت الله سبحانی، ص 47.