فارسی العربیة
صفحه اصلی مقالات دروس خارج مجله کلام اسلامی تصاویر استفتائات اخبار قاموس المعارف ریحانة الأدب
مقالات برگزیده
دسترسی سریع به مقاله
اهل بیت و امامت
جنگ امام علي ( عليه السلام ) در جمل و صفين چه توجيهي دارد؟
مي‌گويند: چرا امام علي ( عليه السلام ) در جمل، با طلحه و زبير جنگيد و تسليم خواسته‌‌هاي آنها نشد؟ و همچنين در صفين با معاويه نبرد كرد، اين كارها چه توجيهي دارد؟

پاسخ
امام علي ( عليه السلام ) كسي است كه علاوه بر تنصيص وحي الهي بر امامت او، مهاجر و انصار در مدينه منوره همگي با او به عنوان امام و خليفه رسول خدا ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) بيعت كردند تا حافظ نواميس اسلام و مجري قانون الهي باشد.
مسلّماً اين بيعت حجت را بر امام تمام نمود كه در مقابل مفسدان و كساني كه در دوران عثمان به زراندوزي و مكيدن خون مظلومان پرداخته‌اند، بايستد و حق مظلومان را از ستمگران باز ستاند. لذا، به اصرار انقلابيون و به حكم وظيفه شرعي، لازم بود تمام استانداران و فرمانداران عثمان را كه نوعي نارضايتي در ميان امت اسلامي پديد
آورده بودند بركنار سازد و انسان‌‌هاي صالح و پاكدامن را به جاي آنان بنشاند.
طلحه و زبير، خواستار حقوق بيشتر شدند، درحالي‌که امام، بيت المال را در ميان صحابه و تابعان، يكسان تقسيم كرد. اين سبب شد كه آنان، كينه علي را به دل گيرند و به عنوان عمره و زيارت خانه خدا، مدينه را ترك گفتند و با پول يعلي بن اميه كه يكي از گماشتگان عثمان بود لشگري ترتيب دادند تا عراق را از قلمرو حكومت امام بيرون سازند و براي آنکه بتوانند افكار ناآگاهان را به خود جلب كنند، همسر پيامبر را كه مأمور بود در خانه بنشيند و از آنجا بيرون نيايد با خود همراه ساختند، پس از ورود به بصره، گروهي از مأموران دارالأماره را كشتند، و آنجا را تصرف كردند و استاندار علي را كه عثمان بن حنيف نام داشت، شكنجه كرده و موهاي صورت او را كندند.
آيا در چنين شرايطي صحيح است كه علي ( عليه السلام ) دست روي دست بگذارد و متجاوزان را تنبيه نكند، درحالي‌که مردم با او بيعت كرده‌اند و از او خواهان امنيت و اجراي عدالت هستند؟
آن‌گاه كه متجاوزان در بصره سركوب شدند، معاويه از بيعت با علي ( عليه السلام ) امتناع كرد و خواهان خلافت و حكومت در سرزمين شام شد. امام در نامه‌‌هاي خود، او را نصيحت كرد و پيام‌هايي رد و بدل شد، اما تأثيرگذار نبود و او با لشكري عظيم و با اندوخته‌‌هاي دوران عثمان به‌سوي صفين حركت كرد و شريعه فرات را تصاحب نمود. آيا با اين
شرايط علي ( عليه السلام ) بايد دست روي دست بگذارد و خليفه خدا و خليفه منتخب مردم، سرزمين‌‌هاي اسلام را به دست شورشيان مفسده‌جو بسپارد؟ از اين گذشته، جنگ با اين سه گروه به سفارش مستقيم پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) به علي ( عليه السلام ) بود، علي به خاطر داشت كه پيامبر به او امر كرده است كه با سه گروه بجنگد: پيمان‌شكنان (ناكثين)، متجاوزان و ستمگران (قاسطين) و از دين و فرمان بيرون‌رفتگان (مارقين).
در حديث است كه فرمود: ‹أمرني رسول الله بقتال الناكثين والقاسطين والمارقين›.(1)
تعجب از طراح شبهه است كه از عقيده اهل سنت درباره اهل جمل و صفين بي‌اطلاع است. همگان، حتي احمد بن حنبل مي‌‌گويند آنها شورشي (باغي) بودند و حق با علي بود، ولي مدعي هستند كه قبل از مرگ، توبه كرده‌اند، ولي توبه نكردند و بر فرض صحت، توبه در اين حالت پذيرفته نيست. (2)

1. مستدرک حاکم، ج3، ص139؛ و ذهبي آن را در صص 122 و 123 صحيح دانسته است. 2. جدال احسن (نقد و بررسی شبهات وهابیان)، آیت الله سبحانی، ص 224.