فارسی العربیة
صفحه اصلی مقالات دروس خارج مجله کلام اسلامی تصاویر استفتائات اخبار قاموس المعارف ریحانة الأدب
مقالات برگزیده
دسترسی سریع به مقاله
اهل بیت و امامت
مقام و موقعيّت مادر علي ( عليه السلام )
گاهي مي‌‌گويند: چه لزومي دارد كه نسبت به مادر علي ( عليه السلام ) شناختي داشته باشيم؟ اصلاً لازم نيست در اين مورد تحقيق شود، خواه مادر علي، خواه مادر ابوبكر.

پاسخ
يكي از نيازهاي تربيتي، الگوشناسي است، چه بسا رفتار يك انسان والا اعم از زن و مرد، براي افراد، الگو و نمونه مي‌‌شود و زندگي خود را بر روش او تطبيق مي‌‌كنند. از اين جهت، علما و دانشمندان، صدها كتاب درباره بزرگان اسلام نوشته‌اند كه هر كدام، نقطه قوتي داشته است. مادر علي ( عليه السلام ) ، فاطمه بنت اسد از زنان پيشگام در اسلام بوده كه به پيامبر اكرم ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) ايمان آورد و حتي در دوران شيرخواري پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) و كودكي او، سرپرستي او را برعهده گرفته بود، درگذشت او مايه تأسف پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) گرديد و با كلماتي مقام ارجمند او را آشكار ساخت، اينك متن تاريخ:
لمّا ماتَتْ فاطِمَةُ بِنْتُ أسَد، دَخَلَ عَلَيْها رَسولُ اللهِ( فَجَلَسَ عِنْدَ رَأسِها، فَقالَ رَحِمَكِ اللهُ يا أُمِّي بَعْدَ أُمِّي ثُمَّ دَعا رَسُولُ اللهِ( أُسامَةَ بْنَ زَيْد، وَأبا أيُّوبَ الأنصارِيَّ وَعُمَرَ بْنَ الْخَطّابِ وَغُلاماً أسْوَدَ، يَحفِرُونَ، فَحَفَروا قَبْرَها، فَلَمّا بَلَغُوا اللَّحْدَ، حَفَرَ رَسُول اللهِ بِيَدِهِ وَأَخْرَجَ تُرابَهُ، فَلَمّا فَرغَ دَخَلَ رَسُولُ اللهِ( فَاضْطَجَعَ فيهِ، ثُمَّ قال: اللهُ الّذي يُحْيِي وَيُميتُ وَهُوَ حَيٌّ لا يَمُوتُ، اغْفِر لأُمِّي فاطِمَة بِنْت أسَد وَوَسِّعْ عَلَيْها مَدْخَلَها بِحَقِّ نَبِيِّكَ وَالأنبياءِ الَّذِينَ مِنْ قَبْلي.(1)
هنگامي كه فاطمه دختر اسد درگذشت، رسول خد‹ ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) [ پس از اطلاع از مرگ وي، بر بالينش نشست و فرمود: ‌اي مادرم پس از مادرم، خدا تو را رحمت كند. سپس اسامه و ابوايوب و عمر بن خطاب و غلام سياهي را خواست كه قبري آماده سازند، وقتي قبر آماده شد، پيامبر خدا لحدي ساخت و خاك آن را با دست خود درآورد و در قبر، رو به پهلو دراز كشيد و اين‌گونه دعا كرد: ‹خدايي كه زنده مي‌‌كند و مي‌‌ميراند و او زنده است و نمي‌ميرد، مادرم فاطمه دختر اسد را بيامرز و جايگاه او را وسيع و فراخ گردان، به حق پيامبرت و به حق پيامبراني كه پيش از من بودند.
پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) از اين طريق، به مقام مادري احترام گذاشت، كه براي او مادر دوم، پس از مادر اول بود، و از سوي ديگر زني بود كه در دامن خود، شهسواري را پرورش داده بود كه دلاوري‌ها و رشادت‌‌هاي او، لرزه بر اندام دشمن مي‌‌انداخت. آيا شناخت زندگاني اين زن، با زني كه مشرك بوده و مشرك از دنيا رفته، يكي است؟ (ما لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ). (2)

1. نويسنده كتاب "خلاصة الكلام" مي‌گويد: "اين حديث را طبراني در معجم كبير و اوسط خود و نيز ابن حبّان و حاكم نقل كرده‌اند و صحت آن را تصديق نموده‌اند". سيد احمد زيني دحلان در كتاب "الدرر السنية في الرّد علي الوهابية" مي‌نويسد: "محدث معروف، ابن ابي‌شيبه اين حديث را از جابر نقل كرده و نيز ابن عبدالبر از عباس و ابونعيم از انس نقل نموده‌اند و همه اين مطالب را جلال‌الدين سيوطي در جامع كبير آورده است". نگارنده، اين حديث را به صورت يادشده از دو كتاب نقل مي‌كند، كه برخي از آن مشتمل بر دعاي مورد بحث هست و برخي ديگر نيست: اول: حلية الاوليا، ابونعيم اصفهاني، ج 3، ص 121. دوم: وفاء الوفا، سمهودي، ج 3، ص 899.
2. جدال احسن (نقد و بررسی شبهات وهابیان)، آیت الله سبحانی، ص 27.