فارسی العربیة
صفحه اصلی مقالات دروس خارج مجله کلام اسلامی تصاویر استفتائات اخبار قاموس المعارف ریحانة الأدب
مقالات برگزیده
دسترسی سریع به مقاله
پیرامون ولادت امام مهدی علیه السلام
شبهه 78
روایت پنجم: روایت نسیم و طریف ابونصر، خادمان امام عسکری است و در آن آدم بلخی وجود دارد (صدوق، کمال‌الدين، ص 441) که در روایت سوم گفتیم او ضعیف است. روایت ششم: روایت اسماعیل نوبختی است و در آن احمد بن علی رازی وجود دارد (طوسی، الغيبه، ص 271) و در سند چهارم روایت اول گفتیم که ضعیف است. روایت هفتم: روایت کامل بن ابراهیم مدنی است و در آن جعفر محمد بن مالک فرازی است (طوسی، الغيبه، ص 246) که در روایت چهارم گفتیم ضعیف است. روایت هشتم: روایت ابوالادیان بصری که بدون سند است. [ر.ک: همان، ص 96-95] روایت نهم: روایت سعد بن عبدالله قمی و در آن نوفلی کرمانی و احمد بن عیسی وشاء بغدادی و احمد بن طاهر قمی وجود دارد. (صدوق، کمال‌الدين، ص 454) شاهرودی گفته (نزد علما) ذکری از آنها نيست (مستدرکات علم رجال الحديث، 5/322 1/397 1/331 ). روایت دهم: بدون سند است.

روایت پنجم: روایت نسیم و طریف ابونصر، خادمان امام عسکری است و در آن آدم بلخی وجود دارد (صدوق، کمال‌الدين، ص 441) که در روایت سوم گفتیم او ضعیف است.
روایت ششم: روایت اسماعیل نوبختی است و در آن احمد بن علی رازی وجود دارد (طوسی، الغيبه، ص 271) و در سند چهارم روایت اول گفتیم که ضعیف است.
روایت هفتم: روایت کامل بن ابراهیم مدنی است و در آن جعفر محمد بن مالک فرازی است (طوسی، الغيبه، ص 246) که در روایت چهارم گفتیم ضعیف است.
روایت هشتم: روایت ابوالادیان بصری که بدون سند است. [ر.ک: همان، ص 96-95]
روایت نهم: روایت سعد بن عبدالله قمی و در آن نوفلی کرمانی و احمد بن عیسی وشاء بغدادی و احمد بن طاهر قمی وجود دارد. (صدوق، کمال‌الدين، ص 454) شاهرودی گفته (نزد علما) ذکری از آنها نيست (مستدرکات علم رجال الحديث، 5/322 1/397  1/331 ).
روایت دهم: بدون سند است. (علی حائری، الزام الناصب فی اثبات الحجة الغائب، 1/318-320 ). [ر.ک: همان، ص 97-96]

پاسخ:

اعتبار روایت پنجم
هیچ دلیلی بر تضعیف آدم بلخی وجود ندارد؛ بلکه با توجه به کثرت روایات او و عدم وجود قدح (نقلی که متضمن ثقه نبودن وی باشد) دربارۀ اش، وی ثقه می‌باشد.
اعتبار روایت ششم:
در ذیل طریق چهارم گذشت که احمد بن علی رازی از مؤلفان سرشناس بوده و قطعاً ثقه است وعبارت شیخ دربارۀ وی، دلیل بر توثیق است، نه بر عدم توثیق او.
اعتبار روایت هفتم:
در همان جا گذشت که این راوی معتبر است وتوثیق وی مقدم بر تضعیف است.
اعتبار روایت هشتم:
این روایت را شیخ صدوق در کمال‌الدين با بیش از یک سند ذکر کرده است؛ لذا ادعای بی سند بودن آن سخن باطلی است.[201] بنابراین، حدیث مسند بوده و سند آن هم متعدد است و اینکه همه این اسناد به عقید خادم می‌رسد، از اعتبار آن نمی‌کاهد، چون خدمت گزاری این شخص، خود قرینه بر مورد اعتماد بودنش در نزد امام حسن عسکری (ع) بوده است. و دلیلی که بر مورد اعتماد نبودن وی باشد، در میان نیست و اگر وی شخص مورد اعتمادی نبود، علما و شخصیت های به‌نام شیعه در آن زمان، همچون اسماعیل نوبختی (از متکلمان و بزرگان شیعه) به سخن وی اعتماد نمی کردند.[202]
و اما حدیث دوم ابو الادیان در کمال‌الدین نیز - که پس از روایت قبلی آمده و در آن ابو الادیان قصه خبر دادن امام حسن عسکری از وفات خود و علایم امام پس از خود را بیان کرده است - بی سند نیست؛ چون عطف به روایت قبلی است، لذا قسمت اول سند در آن ذکر نشده و این امری است که در اکثر کتاب‌های حدیث معمول است.
اعتبار روایت نهم:
اولاً: سعد بن عبدالله قمی از بزرگان محدثان است و ایشان وقتی روایتی نقل می‌کند خود، قرینهای بر اعتبار این روایت است.
ثانیاً: اگر این روایت و امثال آن تنها بودند و هیچ روایتی دیگری در این باب نبود به تنهایی قابل استناد نبود؛ ولی چون ده‌ها روایت مشابه در این باب وجود دارد، پس به عنوان مؤید دارای اعتبار است، و در سایه وجود مجموع آنها، شهرت و تواتر معنوی ثابت می‌شود.
روایت دهم:
این روایت در منابع دست اول شیعه نیست و ما دلیلی بر اعتبار آن نداریم پس با محتوای خاص خود محکوم به ضعف است . [203]

[201]. متن این روایت به نقل شیخ صدوق در کمال الدین این گونه است:  «وَ قَالَ أَبُو الْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ حَبَّابٌ‏ حَدَّثَنِي أَبُو الْأَدْيَانِ قَالَ قَالَ عَقِيدٌ الْخَادِمُ وَ قَالَ أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ خَيْرَوَيْهِ التُّسْتَرِيُّ وَ قَالَ حَاجِزٌ الْوَشَّاءُ كُلُّهُمْ حَكَوا عَنْ عَقِيدٍ الْخَادِمِ وَ قَالَ أَبُو سَهْلِ بْنُ نَوْبَخْتَ قَالَ عَقِيدٌ الْخَادِمُ‏ وُلِدَ وَلِيُّ اللَّه الْحُجَّةُ بْنُ الْحَسَن...» كمال الدين و تمام النعمة، ج‏2، ص: 475.
[202]. همان، ج‏2، ص 475.
[203]امام مهدي حقيقتي تابناک، مرتضی ترابي، ص 228.