فارسی العربیة
صفحه اصلی مقالات دروس خارج مجله کلام اسلامی تصاویر استفتائات اخبار قاموس المعارف ریحانة الأدب
مقالات برگزیده
دسترسی سریع به مقاله
اخلاق و عرفان
تسويل نفس
منظور از تسويل نفس چيست؟

پاسخ: در قرآن مجيد كراراً از «تسويل نفس» سخن به ميان آمده است و مفاد آن اين است كه نفس انسانى روى تمايلات نفسانى، كارهاى زشت را نزد او زيبا جلوه دهد، از اين جهت برخى براى انسان نفسى به نام «مسوله» اثبات كرده اند، در مقابل «نفس مطمئنه» و يا «لوامه» و يا «راضيه» ، مثلاً يعقوب به فرزندان خود كه يوسف را در چاه افكندند، و رياكارانه گفتند كه گرگ او را خورده است، چنين مى گويد:

(...بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَمْراً فَصَبْرٌ جَميلٌ...).([1])

«نفس شما، كارتان را بر شما زيبا جلوه داده است، صبر و بردبارى كار زيباست».

و باز درباره سامرى كه مردم را به پرستش گوساله دعوت كرد، مى گويد:

(...وَكَذلِكَ سَوَّلَتْ لِى نَفْسِى).([2])

«اين نفس من كار مرا بر من زيبا جلوه داد».

10. رسول گرامى (صلى الله عليه وآله وسلم) آن جا كه از وضع گروهى خبر مى دهد و مى فرمايد: زمانى فرا مى رسد كه جوانان شما فاسد مى شوند و به كارهاى زشت امر مى كنيد و از كارهاى خوب باز مى داريد، ناگهان مردى از روى تعجب مى پرسد:

آيا چنين چيزى پيش مى آيد. رسول گرامى (صلى الله عليه وآله وسلم) مى فرمايد: بدتر از اين هم مى شود روزگارى مى آيد كه شماها تشخيص حق را از باطل و نيك را از زشت،  از دست مى دهيد و سرانجام كارهاى نيك در نظر شماها بد، وكارهاى بد، در نظرتان نيك جلوه مى كند.([3])

درحالى كه قرآن فريب وجدان وخودآرايى نفس انسانى را تصديق مى كند ولى يادآور مى شودكه اگر انسان به اعماق وجدان خود بازگشت كند از وضع واقعى خود آگاهى صحيحى به دست مى آورد، به خطا وجرم خود معترف مى گردد آنجا كه مى فرمايد:

(بَلِ الإِنْسانُ عَلى نَفْسِهِ بَصِيرة * وَلَو أَلْقى مَعاذِيرَه) .([4])

«انسان به نفس خود آگاه است هر چند براى توجيه خود عذرهايى بتراشد».([5]) ( [6])


--------------------------------------------------------------------------------

[1] . يوسف/18.

[2] . طه/96.

[3] . وسائل الشيعة، ج11، ص397.

[4] . قيامت/14 ـ 15.

[5] . منشور جاويد، ج3، ص 186ـ 187.
[6] اندیشه های جاوید، ج 2، ص 159.