پاسخ:شكى نيست كه «عدالت» و قسمتى از مراتب تقوا از امور اكتسابى است كه انسانهاى حرّ و آزاد و پيراسته از بند شهوت و بردگى نفس اماره مى توانند آن را به دست آورند و خود را با آن بيارايند ولى سخن در جاى ديگر  است و آن اينكه: آيا مرتبه ى والايى از تقوا يا مرتبه ى كامل از علم و شناخت شكست ناپذير، اعم از علم به عواقب گناه و يا درك عظمت و كمال خالق، در پرتو عبادت و رياضت، قابل اكتساب است يا نه؟

دانشمندان علم كلام، عصمت را موهبت الهى دانسته اند كه پس از وجود زمينه و شايستگى، به شخص معصوم افاضه مى شود و هرگز قابل تحصيل و اكتساب نيست.

و به ديگر سخن، عصمت، لطف الهى است كه تحت شرايطى به افراد معصوم عطا مى شود. براى آگاهى بيشتر نصوص دانشمندان اسلام را در اين جا يادآور مى شويم:

شيخ مفيد مى گويد:

«العصمةُ تفضّلٌ من اللّه تعالى على مَن عَلِمَ أَنّهُ يَتَمسَّكُ بعصمَتِهِ».^{( [1])}

«عصمت تفضلى است  از جانب خدا در باره ى كسى كه به «عصمت» او تمسك جويد».

باز استاد كلام شيعه در ملحقات كتاب«اوائل المقالات» چنين يادآور مى شود: عصمت توفيق الهى است كه به وسيله ى آن، انسان از هر مكروهى مصون مى ماند، اعطاى عصمت از جانب خدا بسان اعطاى ريسمان به فرد غريق است كه هرگاه به آن چنگ بزند، نجات مى يابد و هرگاه او به چنين چيزى دست زد و آن را گرفت به آن عصمت گفته مى شود، در غير اين صورت داراى عصمت نخواهد بود.^{( [2])}

اين نه تنها شيخ مفيد است كه آن را «موهبت الهى»مى داند، بلكه شاگرد بزرگوار او«سيد مرتضى» نيز آن را لطف الهى مى داند و يادآور مى شود كه:

«العصمة هى لطف اللّه الذى يفعلُه تعالى فيختار العبدُ عنده الامتناع عن فعل القبيح».^{( [3])}

«عصمت لطف الهى است كه هرگاه به كسى  داده مى شود، او جانب ترك قبيح را برمى گزيند».

دو متكلم محقق شيعه: علاّمه ى حلّى و فاضل مقداد، به موهبتى بودن عصمت تصريح كرده واوّلى در «كشف المراد» آن را لطف الهى مى داند كه خداوند آن را افاضه مى كند و با وجود آن، فرد داعى بر ترك واجب و ارتكاب گناه پيدا نمى كند آنگاه اسباب اين لطف را چهار چيز معرفى مى كند.^{( [4])}

و دومى در «اللوامع الالهية» مى نويسد: عصمت لطف الهى است كه با وجود آن، صدور معصيت به خاطر نبودن داعى بر آن، ممتنع مى گردد، ولى در عين حال، قدرت انسان بر انجام گناه محفوظ مى باشد آنگاه از «اشاعره» نقل مى كند كه عصمت از نظر آنان، قدرت بر طاعت و ناتوانى از گناه است.^{( [5])}

سپس از برخى از علما نقل مى كند كه گفته اند: معصوم كسى است كه خدا فطرت او را صاف و گِل او را پاكيزه، مزاج او را قابل براى پذيرش كمال آفريده است، آنگاه به او خرد نيرومند و فكر سالم عطا كرده و با الطاف بيشترى مجهز نموده است و او در پرتو اين الطاف قادر بر انجام واجبات و ترك محرمات مى گردد وپيوسته به ملكوت آسمانها التفات يافته، و از عالم ماده روى گردان مى شود و در نتيجه، نفس اماره اسير و مغلوب نفس ناطقه مى گردد.

همه ى اين كلمات روشنگر «اتفاق قائلان بر عصمت» بر «موهبتى» بودن آن است،  و همه ى اين تفسيرها حاكى  از نظر «موهوبى بودن آن» مورد پذيرش ما است ولى از اين نظر كه عصمت  از نظر «اشاعره» سلب كننده ى قدرت بر گناه است، كلام بى پايه اى مى باشد .

استاد علاّمه طباطبايى(رحمه الله)  «عصمت» را علم شكست ناپذير مى داند كه  به فرد معصوم عطا مى گردد^{( [6])}  و برخى   ازآيات، موهوبى بودن «عصمت» را به گونه اى تأييد مى كنند.

در سوره ى «ص» پس از يادآورى «ابراهيم» و «اسحاق» و «يعقوب» آنان را چنين توصيف مى كند:

( وَإِنَّهُمْ عِنْدَنا لَمِنَ المُصْطَفَيْنَ الأَخْيارِ ) .^{( [7])}

«آنان نزد ما از برگزيدگان و نيكان مى باشند».

همچنين قرآن در باره ى بنى اسراييل (كه مقصود پيامبران  آنان است نه فرد فرد آنان) چنين مى فرمايد:

( وَلَقَدِ اخْتَرْناهُمْ عَلى عِلْم عَلَى الْعالَمينَ ).^{( [8])}

«آنان را از روى آگاهى بر جهانيان برگزيديم».

قرآن در باره ى  «اهل بيت پيامبر» مى فرمايد:

( ...إِنَّما يُريدُ اللّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ البَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً ) .^{( [9])}

«خداوند مى خواهد پليديها را از شما اهل بيت ببرد و شما را پاك گرداند».

به طور مسلم ازاله ى هر نوع رجس و گناه جز در سايه ى اعطاى «عصمت» امكان پذير نيست.

در اين مورد آيات ديگرى نيز هست كه بر افراد آشنا با قرآن، مخفى و پنهان نيست و همگى به نوعى بر موهوبى بودن عصمت گواهى مى دهند، خصوصاً آيه ى تطهير كه ازاله ى رجس و گناه را متعلَّقِ اراده ى حق مى شمارد ومقصود از آن اراده ى تكوينى است، نه تشريعى; زيرا اراده تشريعى حق بر تمام افراد متعلق گرفته است، وخدا از همه خواسته است كه راه اطاعت را در پيش گيرند.^{( [10]) ( [11])}