رشته تخصصی علم کلام یکی از اولین رشته‌های تخصصی حوزه علمیه قم است که به منظور آموزش عمیق و گسترده عقاید اسلامی به طلاب حوزه علمیه، درسال 1370 توسط مدیریت محترم حوزه علمیه قم و تحت اشراف حضرت آیت الله العظمی سبحانی(دامت برکاته) تأسیس گردید. گزارشی اجمالی از وضعیت و عملکرد 26 ساله این مرکز به شرح ذیل می‎باشد:

وضعیت اشتغال برخی از دانش آموختگان سطح 3 و 4 (جامعه آماری حدود 310 نفر)

* در شعبه های این مرکز نیز در حال حاضر 120 نفر مشغول به تحصیل می باشند.

فعالیت‌های پژوهشی در این مرکز در قالب چند قسمت به ترتیب ذیل انجام می‌شود:

دانش پژوهان مشغول به تحصیل در مقطع سطح 2 و 3 موظف هستند در دوران تحصیل هر سال یک تحقیق مستقل 50 صفحه ای ارائه کنند، و در سطح 4 نیز علاوه بر تحقیقات ضمن درس، بایستی یک مقاله علمی_ پژوهشی ارائه کنند، که در مجموع سالانه حدود ده هزار صفحه فعالیت‌های پژوهشی در حوزه دين پژوهي، کلام جديد، فلسفه، منطق، کلام قديم، مهدويت، معرفت شناسي، اديان، فرق اسلامی و انديشه‎هاي کلامي معاصر انجام می‎گیرد. برخي از اين مقالات در مجلات تخصصي و یا علمی پژوهشی همچون مجّله تخصصي کلام اسلامي و مانند آن منتشر می شود. سال‌های گذشته نيز تعدادی از این مقالات برای جشنواره علّامه حلّي ارسال شد که برخي از آنها جزو مقالات برتر شناخته شد.

مجموعه دانشنامه کلام اسلامی توسط اساتید و محققان مرکز در حال تدوین است؛ این مجموعه بی‌نظیر، در 5 جلد، و بیش از 700 مدخل اصلی و 1500 مدخل ضمنی و بیش از دو هزار مدخل نمایه، تعریف شده است؛ جلد اول آن، حاوی 100 مدخل به چاپ رسیده و جلد دوم آن 80% مقالات تدوین شده و پیش‌بینی می‌شود ظرف سال جاری به چاپ برسد و بقیه مجلدات آن در دستور کار قرار دارد.

این مجله هم اکنون به بیست و پنجمین سال خود قدم گذاشته است و حدود 100 مجلد از آن منتشر شده است، مجله فوق تا تاریخ 9/10/1391 به صورت علمی – تخصصی منتشر می‌شد؛ اما از سال 91 تاکنون در قالب علمی _ پژوهشی کار خود را ادامه می‌دهد.

جهت حمایت از دانش پژوهان در عرصه آموزش و پژوهش کتابخانه‌ای با بیش از 7500 جلد کتاب در 4200 عنوان کتاب در 40 موضوع رده بندی شده و به صورت قفسه باز و ارائه امانت، در اختیار اساتید و دانش پژوهان مرکز قرار دارد.

در راستای ارتقای سطح علمی و پژوهشی دانش پژوهان، سالن پژوهشی رایانه‌ای با برخورداری از 70 نرم افزار علمی، در اختیار اساتید و دانش پژوهان قرار دارد.

رشته تحصيلي علم کلام يکي از رشته‌هاي تخصصي حوزه علميه قم است که به منظور آموزش عميق و گسترده عقايد اسلاميبه دانش‌پژوهان ، از سال 1370 توسط مديريت محترم حوزه علميه قم و تحت اشراف حضرت آية الله سبحاني (حفظه الله) تأسيس گرديد، اين رشته تحصيلي تا سال 1379 تنها در سطح 4 (مقطع دکترا) برگزار مي‌شد. شرط ورود به تحصيل در اين مقطع اتمام سطوح عاليو گذراندن دو سال درس خارج بود که دانش پژوهان پس از برگزاري آزمون کتبي و مصاحبه علمي گزينش شده وبه مدت چهار سال مشغول به تحصيل مي‌شدند و پس از پايان چهار سال و تدوين پايان‌نامه سطح چهار، به اخذ مدرک علمي سطح 4 (دکترا) نايل مي‌آمدند.

مرکز تخصصي علم کلام طي اين مدت (از سال 1370 تا 1379) در اين مقطع 9 دوره به شرح ذيل فارغ التحصيل داشته است:

طي اين مدت تقريباٌ حدود 400 نفر فارغ التحصيل شدهند که غالب آنها در مراکز علمي و پژوهشي حوزوي و دانشگاهي به تدريس و يا تحقيق و تأليف مشغول مي‌باشند.

لازم به ذکر است که دانش پژوهان به موازات فراگيري دروس يادشده ، بايستي دروس خارج فقه واصول را نيز گذرانده ودرمصاحبه علمي آن قبول شوند.

پس از سال 1379 درسيستم آموزشي رشته هاي تخصصي تغييرات عمده اي ايجاد گرديد بدين نحو که آئين نامه آموزشي دررشته هاي تخصصي درسه مقطع : سطح 2 (کارشناسي) سطح سه( کارشناسي ارشد)وسطح 4(دکترا) تدوين شد.

مدت تحصيل درهريک از مقاطع يادشده سه سال مي باشد.

طلاب حوزه علميه پس از گذراندن سطح يک حوزه ، از طريق آزمون کتبي ومصاحبه علمي براي مقطع سطح 2 رشته تخصصي علم کلام پذيرش مي شوند وپس از گذراندن واحدهاي درسي مربوطه وتدوين تحقيق پاياني به اخذ مدرک علمي سطح2 (کارشناسي) نايل مي شوند ،تابه حال (سال تحصيلي 86-87) هفت دوره آموزشي دراين مقطع برگزار شده است که چهار دوره آن فارغ التحصيل شده است، تعداد دانش پژوهان فارغ التحصيل ويا مشغول به تحصيل درمقاطع ياد شده به تفصيل ذيل مي باشد:

دانش پژوهان پس از گذراندن سطح 2 حوزه علميه ويا رشته تخصصي، از طريق آزمون ورودي کتبي و مصاحبه علمي براي اين مقطع جذب و پذيرش مي‌شوند و پس از گذراندن واحدهاي درسي تعيين شده و ارائه پايان نامه سطح 3 به اخذ مدرک علمي کارشناسي ارشد نائل مي‌شوند. از سال 1379 تا سال 1378 هفت دوره آموزشي در اين مقع برگزار شده است که چهار دوره آن فارغ التحصيل شده و سه دوره آن مشغول به تحصيل هستند، تعداد دانش پژوهان اين مقطع به شرح ذيل است: