عبوديت و بندگي، انواع و اقسامي دارد كه اضافه برخي از

آنها اختصاص به خدا دارد، و برخي ديگر به غير خدا نيز اضافه مي‌‌شوند.

1. بندگي تكويني كه مربوط به آفرينش است اين نوع بندگي بايد به‌ خدا نسبت داده شود. اگر حضرت مسيح مي‌‌گويد: ‹انّي عبدالله› و در مورد پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) مي‌‌گوييم ‹عبده و رسوله›، مقصود عبوديت و بندگي است كه از آفرينش سرچشمه مي‌‌گيرد يعني چون خدا آفريدگار ماست، همه ما مخلوق او هستيم، نه مخلوق و بنده كسي ديگر، چنان‌که مي‌‌فرمايد:

(إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّماواتِ وَالْأَرْضِ إِلاَّ آتِي الرَّحْمنِ عَبْداً) (مريم: 93)

هيچ كس در آسمان‌ها و زمين نيست، مگر آنکه به بندگي خداوند رحمان درمي‌آيد.

2. بندگي قانوني، از نظر قوانين اسلام هرگاه مسلمانان پس از فرو نشستن جنگ، كافران را اسير گرفتند، آنان بندگان مسلمانان خواهند شد چنان‌که قرآن مي‌‌فرمايد:

(وَ أَنْكِحُوا الْأَيامي مِنْكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَإِمائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَراءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ...) (نور: 32)

پس مردان و زنان بي‌همسر را همسر دهيد و همچنين غلامان و كنيزان درستكار خود را اگر فقير و تنگدست باشند، خداوند آنان را از فضل خود بي‌نياز مي‌‌كند، خداوند گشايش‌دهنده و آگاه است.

در اين آيه، براي مسلمانان بندگاني را مطرح مي‌‌كند. اين بندگي، بندگي وضعي و قانوني است.

3. عبوديت تشريفي، و آن به خاطر احترامي است كه براي طرف قائل است، اميرمؤمنان ( عليه السلام ) مي‌‌فرمايد: ‹من علّمني حرفاً فقد صيّرني عبد› ^{( 1 )}؛ ‹هركس سخني به من بياموزد مرا بنده خود كرده است›.

مسلمانان به عنوان اظهار مهر و مودّت به پيامبران و امامان، خود را بنده آنان معرفي مي‌‌كنند، يعني همان‌طوري كه بنده قانوني و وضعي،

مطيع مولاي خود مي‌‌باشد، آنان نيز مطيع آنها هستند.

از اين نيز بگذريم، يكي از معاني عبد در لغت به معناي مطيع است بنابراين معناي عبدالرسول، مطيع الرسول و معني عبدالحسين، مطيع الحسين است و مسلماً قرآن ما را به اطاعت رسول و اولي الأمر دعوت كرده است؛ چنان‌که مي‌‌فرمايد: (أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ)؛ ‹خداي را فرمان بريد و پيامبر و صاحبان امر ر›. (نساء: 59) ⁽¹⁾