در قرآن به دو نوع طهارت اشاره شده است:

1. طهارت ظاهري به معناي پاكيزگي لباس و بدن، چنان‌که مي‌‌فرمايد: (وَ يُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّماءِ ماءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ)؛ ‹از آسمان آبي براي شما فرو مي‌‌فرستد تا با آن شما را پاكيزه سازد›. (انفال: 11)

2. پاكي از شرك و آلودگي‌‌هاي اخلاقي، مانند دو آيه يادشده در زير:

الف) (خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِها) (توبه: 103)

اي رسول گرامي! از اموال آنان زكات بگير و بدين‌وسيله آنان را پاك گردان و تزكيه ساز.

مقصود از طهارت در اينجا طهارت معنوي و اخلاقي است.

ب) (فِيهِ رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ) (توبه: 108)

در آن مساجد، مرداني هستند كه مي‌‌خواهند از آلودگي‌ها پاك شوند و خدا چنين افراد پاكيزگي‌جو را، دوست دارد.

با توجه به اين دو طهارت، موضوع سخن در آيه تطهير طهارت به معني دوم است؛ زيرا طهارت ظاهري، يك امر همگاني است و مؤمن و مشرك در آن يكسانند.

طهارت معنوي كه مورد تأكيد تمام شرايع آسماني است به دو صورت مطرح مي‌‌شود:

1. گاهي به صورت تشريعي در مورد همه افراد، يعني خدا فرمان مي‌‌دهد كه افراد، خود را از هر نوع آلودگي پاك سازند. اين فرمان تشريعي، همگان، حتي فرعون را نيز در برمي‌گيرد؛ چنان‌که به موسي ( عليه السلام ) دستور مي‌‌دهد:

(اذْهَبْ إِلي فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغي * فَقُلْ هَلْ لَكَ إِلي أَنْ تَزَكَّي) (نازعات: 17 و 18)

به‌سوي فرعون برو كه او سركشي كرده است. بگو آيا مي‌‌خواهي كه از شرك و گناه پاك شوي؟!

و نيز مي‌‌فرمايد: (إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ)؛ ‹خدا توبه‌کاران را دوست دارد و پاکيزگان را دوست دارد›. (بقره: 222)

اصولاً هدف تمام انبيا، دعوت به طهارت از شرك و گناهان و ناهنجاري‌هاست. چيزي كه هست گروهي از اين فرمان پيروي مي‌‌كنند و گروهي سر برمي‌تابند و اين اختصاص، به فرمان تطهير ندارد، تمام فرمان‌‌هاي خدا كه در كتاب و سنّت آمده است، همگاني است و جنبه تشريعي و قانوني دارد ولي گستردگي دعوت دليل بر تحقق آن در همه افراد نيست؛ زيرا چه بسا گروهي به خاطر لجاجت از آن سرباز بزنند و اين ضرري بر گستردگي اراده تشريعي خدا ندارد؛ زيرا اراده تشريعي مايه اجبار و الزام نيست بلكه انسان‌ها در برابر آن، مختار و آزادند، چه بسا ممكن است گوش به فرمان بدهد و چه بسا سربرتابد.

2. گاهي به صورت تكويني در مورد برخي از افراد، يعني خدا روي يك رشته زمينه‌ها كه فعلاً جاي بازگويي آنها نيست، بر برخي از انسان‌‌هاي والا، نوعي مصونيت از گناه را در نهاد آنها جاي مي‌‌دهد كه ديگر گرد گناه نمي‌گردند و حتي انديشه گناه هم در آنها پديد نمي‌آيد، چنان‌که اين افتخار نصيب حضرت مريم شد، خدا به ملائكه فرمان مي‌‌دهد كه به او بگويند:

(يا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفاكِ عَلي نِساءِ الْعالَمِينَ) (آل‌عمران: 42)

اي مريم! خدا تو را برگزيد و از آلودگي‌‌هاي روحي و اخلاقي پاك گردانيد، و تو را بر تمام زنان جهان برتري داد.

مقصود از تطهير در اين آيه، نه تطهير جسماني و ظاهري است و نه تطهير تشريعي؛ زيرا اوّلي كه مؤمن و مشرك را در برمي‌گيرد و اختصاص به مريم ندارد، دومي نيز از ويژگي‌‌هاي مريم نيست، زيرا خدا طهارت معنوي را از همگان خواسته است، طبعاً اين طهارت، يك طهارت خاصي است، به اين معنا وجود يك رشته زمينه‌‌هاي پيشين و بعدي، سبب شده است كه در مريم گوهري پديد آيد كه (در عين اختيار) او را در برابر گناهان بيمه سازد و اين همان عصمتي است كه در انبيا هم هست.

با توجه به اين مقدمه، روشن مي‌‌شود كه مقصود از تطهير در آيه (إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً) (احزاب: 33)

همان تطهيري است كه درباره مريم نيز بيان شد، يعني خدا خواسته است كه خاندان رسالت از هر نوع آلودگي پاك باشند و اين خواستن، به معناي تشريعي و قانوني نيست كه همگان را در برمي‌گيرد، بلكه خواست تكويني است كه درباره آن مي‌‌گويد:

(إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ) (يس: 82)

فرمان او جز اين نيست كه اگر وجود چيزي را بخواهد، با فرمان باش محقق مي‌‌شود.

با اين بيان، روشن مي‌‌شود كه اين نوع تطهير تكويني كه

همان مصونيت از گناه و خلاف است، تاج فضيلت است كه بر

سر خاندان رسالت گذارده شده و ديگران در اين مفخره با آنان

شريك نيستند.⁽¹⁾

با توجه به اين بيان بي‌پايه بودن اين سخن كه مي‌‌گويد ‹نتيجه اينکه اين آيه دليل محكمي بر افضليت آنها بر سايرين نيست›، روشن مي‌گردد. اگر اين گفتار صحيح است پس گفتار خدا درباره مريم (وَ طَهَّرَكِ) نيز افتخاري براي مريم نيست و حال آنکه قرآن، آن را به عنوان مدال افتخار براي او بازگو مي‌‌كند؛ چنان‌که مي‌‌فرمايد: (وَ إِذْ قالَتِ الْمَلائِكَةُ يا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفاكِ عَلي نِساءِ الْعالَمِينَ).

يكي از دلائل اينکه تطهير در آيه 33 احزاب، جنبه تكويني و آفرينشي دارد و از ويژگي‌‌هاي اين خانواده است، روايات فراواني است كه محدثان اهل سنت نقل كرده‌اند كه پس از نزول آيه تطهير پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) عبايي بر سر چهار نفر يعني بر سر علي و فاطمه و حسن و حسين ( عليهم السلام ) افکند. آن‌گاه درحالي‌که با انگشت شهادت خود به طرف آسمان اشاره مي‌‌كرد، گفت: ‹اللّهم إنّ لِكُلِّ نَبيٍّ أهلَ بَيتٍ وَهؤلاء أهلُ بَيتي› ^{( 2 )}؛ ‹پروردگارا! براي هر پيامبري خانداني است و خاندان من اينانند›.

و هر روز كه براي نماز صبح از خانه خارج مي‌‌شد به در خانه حضرت زهرا(ها) مي‌‌رسيد، آيه را تلاوت مي‌‌كرد.⁽³⁾ راويان اين احاديث هشت نفر از صحابه پيامبر هستند: 1. ابوسعيد خدري، 2. انس بن مالك، 3. عبدالله بن عباس، 4. ابوهريره دوسي، 5. سعد بن ابي‌وقاص، 6. واثلة بن اسقع، 7. بلال بن الحارث، 8. ام سلمه.

گرفتاري ما اين است كه اين سخنگويان، انسان‌‌هاي دور از حقايق قرآني و حديثي هستند، و مانند ضبط صوت آنچه در كلاس درس به آنها گفته شده بي‌كم و كاست تحويل مي‌‌دهند.

شگفت‌آور اينکه به قرآن نسبت مي‌‌دهد كه در آن آمده است كه: ‹اگر شما توبه كنيد، خدا توبه را براي تطهير شما قرار داده است›. در كجاي قرآن چنين آيه‌اي آمده است؟

آري توبه مايه طهارت قلوب از گناهان و ناهنجاري‌هاست، ولي درستي معنا، يك مطلب و نسبت دادن اين جمله به قرآن، مطلب ديگري است، و با اين آيه ساختگي نمي‌توان آيه‌اي را كه همه مفسران و راويان، آن را مدال افتخار اهل بيت ( عليهم السلام ) دانسته‌اند، انكار نمود. ⁽⁴⁾