دسترسی سریع به مقاله
تولد امام مهدي و مفهوم امام غائب
آيا حضرت مهدي ( عجل الله تعالي فرجه الشريف ) از مادر متولد شده است؟
پاسخ
اوّلاً: از نظر قرآن، اولياي الهي بر دو گونهاند:
1. ‹ولي ظاهر› و آشكار كه در ميان مردم زندگي ميكند و همه با او در ارتباط هستند، مانند انبياي بزرگواري كه در قرآن، نام و زندگي آنان، آمده است.
2. ‹ولي غائب› به معني ناشناخته، ولي در عين حال در ميان جامعه زندگي كرده و وظايف ولايت را انجام ميدهد ولي مردم او را نميشناسند. قرآن به عنوان نمونه مصاحب موسي را يادآور ميشود كه يكي از اولياي الهي بوده و گره از مشكلات مردم ميگشوده، ولي
مردم او را نميشناختند، حتي موساي كليم نيز از او اطلاع نداشت. خدا به او امر كرد كه در نقطه معيني با او ملاقات كند و از او بهره بگيرد. هنگامي كه موسي به ملاقات او رفت و با قرائني كه خدا به او گفته بود، او را شناخت، به او چنين گفت:
(هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلي أَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْداً) (کهف: 66)
آيا ‹اجازه ميدهي که[ تو را پيروي کنم بر اينکه مرا از آنچه به تو آموختهاند بياموزي تا به راه راست و کمال راه يابم.
و او با شرايطي، اجازه همراهي را داد و موسي كارهاي شگفتانگيز او را ديد كه همگي به نفع جامعه بود، ولي هرگز مردم او را نميشناختند. چون حضرت موسي توان تحمل كارهاي او را نداشت پس از سه واقعه، به او اجازه همراهي نداد. مشروح داستان مصاحب موسي در سوره كهف در آيات 65 تا 82 آمده است.
بنابراين، امام زمان به عنوان امام غائب، امام ناشناخته ولي
متصرف در دل جامعه، از نظر قرآن امري است ممكن بلكه تحقق خارجي دارد و نمونه آن مصاحب موسي است كه قرآن از آن ياد كرده است.
حضرت وليعصر ( عجل الله تعالي فرجه الشريف ) نيز به سان مصاحب موسي ولي ناشناختهاي است كه در عين حال، مبدأ كارهاي سودمند براي امّت است، در اين صورت، غيبت امام به معني انفصال و جدايي او از جامعه نيست، بلكه او همانگونه كه در روايات معصومين ( عليهم السلام ) نيز وارد شده به سان خورشيد در پشت ابر است كه ديدگان آن را نميبينند، امّا به اهل
زمين نور و گرمي ميبخشد.(1)
لذا در نهج البلاغه، اميرمؤمنان به اين دو نوع ولايت، اشاره
ميكند:
أَللَّهُمَّ بَلَي لا تَخْلُو الأَرْضُ مِنْ قَائِمٍ لِلَّهِ بِحُجَّةٍ إِمَّا ظَاهِراً مَشْهُوراً وَإِمَّا خَائِفاً مَغْمُوراً لِئَلاَّ تَبْطُلَ حُجَجُ اللهِ وَبَيِّنَاتُهُ.(2)
آري هيچگاه زمين از كسي كه حجت خدا را به پا دارد، خالي نميماند و او يا آشكار و نامدار است و يا ترسان و گمنام تا حجتهاي خدا و نشانههاي آشكار او نابود نشود.
ثانياً: بخاري و مسلم، هر دو، قريب به 10 روايت ذكر ميكنند كه پيامبر گرامي ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) فرمود:
لا يَزالُ الدِّين مَنيعاً إلي اثنَي عَشرَ خَليفةً.(3)
پيوسته دين عزيز و استوار خواهد تا زماني که دوازده خليفه بر شما حکومت کند.
و در بعضي روايات دارد كه همه از قريش هستند و تا روز قيامت باقي هستند، مانند اين روايت:
لا يَزالُ الدِّينُ قائماً حَتّي تَقومَ السّاعَةُ، أَوْ يَكونَ عَليكُم إِثنا عَشرَ خَليفةً.(4)
1. كمال الدين شيخ صدوق، باب 45، ح 4، ص 485.
2. نهج البلاغه، كلمات قصار، 147.
3. صحيح بخاري، ج9، ص 81، باب الاستخلاف؛ صحيح مسلم، ج6، ص 3، كتاب الأماره، باب الناس تبع لقريش؛ مسند احمد، ج5، صص 86 ـ 108؛ مستدرك حاكم، ج3، ص 68.
4. صحيح مسلم، ج 6، ص 4؛ مسند احمد، ج 5، ص 89.
پيوسته دين پابرجا خواهد بود تا روز قيامت يا تا زماني که دوازده خليفه بر شما حکومت کند.
مجموع اين روايات چند نكته را ميرساند:
1. اين امامان دوازدهگانه بايد مايه عزت اسلام باشند و هرگز تاريخ، زندگي دوازده خليفه را كه مايه عزت اسلام باشند به ما نشان نداده است. از خلفاي چهارگانه بگذريم، دوران سياه امويها پيش ميآيد كه خلافت اسلامي را خلافت موروثي كرده و روي زمين را با خون مسلمانان رنگين كردند. كار به جايي رسيد كه جامعه منفجر شد و كشور اسلامي را از لوث وجود آنان پاك ساخت. اين روايات دهگانه فقط بر ائمه اثناعشر شيعه منطبق ميشود كه همگي زندگاني پاك و نورافشاني داشتند و مرجع علمي بودند. هرچند آنان را از حكومت بازداشتند.
2. ظاهر اين روايات اين است كه اين خليفههاي دوازدهگانه
پشت سرهم ميآيند. بنابراين، امام دوازدهم نيز بايد متولد شود و ناپيوستگي و اينكه مهدي در آينده متولد شود برخلاف ظاهر اين روايات است.
ثالثاً: سؤال ميشود كه چرا غيبت نموده است و چرا در ميان جامعه نيست؟
يادآور ميشويم: غيبت حضرت، يكي از رازهاي الهي است و ممكن است ما نتوانيم به كنه آن پي ببريم ولي غيبت او موقت است نه دائم و غيبت موقت براي انبياي پيشين هم بوده است. موسي بن
عمران، چهل روز از قوم خود غائب شد و در كوه طور به سر برد.(5)
حضرت مسيح به مشيت الهي از ديدگاه امت خويش پنهان گرديد و اكنون هم زنده است.(6)
حضرت يونس، مدّتي از قوم خود غائب گشت.(7)
اصولاً هرگاه مطلبي از طريق نقل متواتر ثابت شد، ولي انسان نتواند به راز آن كاملاً پي ببرد، نبايد آن را مورد ترديد يا انكار قرار دهد؛ زيرا در آن صورت، بخش عظيمي از احكام الهي، مورد ترديد واقع خواهد شد.
آري اين آخرين حجت معصوم الهي براي تحقق بخشيدن به آرماني بزرگ، (گسترش عدالت در سرتاسر جهان) در نظر گرفته شده است و اين آرمان به گذشت زمان و شكوفايي عقل و دانش بشر و آمادگي بشريت نياز دارد تا جهان آماده پذيرش چنين انقلابي باشد.
رابعاً: ميگويد امام عسكري ( عليه السلام ) فرزندي نداشت، اين همان تهمت است كه بعدها ساختهاند. تولد حضرت را گروهي از بستگان و كودكي او را گروهي از اصحاب امام عسكري مشاهده كرده و با او در خانه امام ديدار كردهاند كه تفصيل آنها در كتابهاي ما مذكور است.
از اين گذشته، متجاوز از صد عالم سنّي، بر تولد آن حضرت
1. ر.ک: اعراف: 142.
2. ر.ک: نساء: 158.
3. ر.ک: صافات: 140.
تصريح كردهاند كه ما فقط به اسامي ده نفر از آنها اشاره ميكنيم:
1. ابوبكر احمد بن الحسين معروف به بيهقي(م458) در كتاب شعب الايمان.
2. ابومحمد عبدالله بن احمد معروف به ابن الخشاب بغدادي (م 567) در كتاب تاريخ مواليد الائمه، صص 44ـ 45.
3. محييالدين معروف به ابن العربي (متوفاي 638) در فتوحات مكيه (ج3، ص327) البته در چاپهاي اخير به كتاب او دست برده و حذف كردهاند.
4. عبدالوهاب شعراني در كتاب الجواهر واليواقيت، ج2، ص 143.
5. شيخ كمالالدين ابوسالم معروف به ابن طلحه (م652)، در كتاب مطالب السؤول في مناقب آل الرسول، ص 311.
6. سبط بن الجوزي (م654) در كتاب تذكرة الخواص، ص 204.
7. شيخ حافظ ابوعبدالله كنجي(م 658) در كتاب البيان في اخبار صاحب الزمان، ص 521.
8. شيخ عارف صلاحالدين صفدي (م 764) در كتاب شرح الدائره ـ منتخب الأثر، ج 2، ص 385.
9. ابن حجر هيثمي مكي (م974) در كتاب الصواعق، ص 208.
10. ابن صباغ مالكي (م855) در كتاب الفصول المهمه، ج2، ص 1095 و...
او در دوران غيبت صغري (260ـ 329) نائباني داشت كه رابط ميان مردم و حضرتش بودند.
گاهي شبههپردازان ميگويند: چهار نائب امام براي گردآوري پول خود را نائب امام، معرفي كردهاند. اين افترايي بيش نيست. تاريخ زندگاني ايشان بر طهارت و پاكي آنان از هر آلودگي گواهي ميدهد و شخصيت آنان در جامعه آن روز، برتر از آن است كه اين نوع تهمتها به آنان زده شود، اصولاً از اين تهمتزن بايد پرسيد، دليل شما بر اين مطلب چيست؟
دليل ما بر پاكي آنان، شرح زندگاني آنان در كتابهاي رجالي و تاريخي است. (8)
1. كمال الدين شيخ صدوق، باب 45، ح 4، ص 485.
2. نهج البلاغه، كلمات قصار، 147.
3. صحيح بخاري، ج9، ص 81، باب الاستخلاف؛ صحيح مسلم، ج6، ص 3، كتاب الأماره، باب الناس تبع لقريش؛ مسند احمد، ج5، صص 86 ـ 108؛ مستدرك حاكم، ج3، ص 68.
4. صحيح مسلم، ج 6، ص 4؛ مسند احمد، ج 5، ص 89.
5. ر.ک: اعراف: 142.
6. ر.ک: نساء: 158.
7. ر.ک: صافات: 140.
8. جدال احسن (نقد و بررسی شبهات وهابیان)، آیت الله سبحانی، ص 247.
2. نهج البلاغه، كلمات قصار، 147.
3. صحيح بخاري، ج9، ص 81، باب الاستخلاف؛ صحيح مسلم، ج6، ص 3، كتاب الأماره، باب الناس تبع لقريش؛ مسند احمد، ج5، صص 86 ـ 108؛ مستدرك حاكم، ج3، ص 68.
4. صحيح مسلم، ج 6، ص 4؛ مسند احمد، ج 5، ص 89.
5. ر.ک: اعراف: 142.
6. ر.ک: نساء: 158.
7. ر.ک: صافات: 140.
8. جدال احسن (نقد و بررسی شبهات وهابیان)، آیت الله سبحانی، ص 247.