بارزترین مظاهر بندگی، سجده بر خاک پاک است، شیوه‌ای که پیامبر آن را به مسلمانان آموزش داد و فرمود: «جُعِلَتْ لِیَ الْأَرْضُ مَسْجِداً وَ طَهُوراً». «¹»

بنابراین، خاک از نظر این حدیث دو ویژگی دارد:

1. باید پیشانی را بر آن نهاد 2. درصورت نبودن آب، تیمم بر خاک جایگزین وضو و غسل است.

متأسفانه این دستور پیامبر سال‌ها است که از مساجد اهل سنت برچیده شده است. در حالی که در گذشته به خاطر نبودن امکانات مالی، بر حصیر یا بر زمین سجده می‌کردند، ولی امکانات مالی سبب شد که همه مساجد مفروش گردید و این سنت رسول خداصلی الله علیه و آله از میان رفت.

شیعه معتقد است باید به هنگام نماز، بر زمین یا چیزی که از زمین می‌روید، سجده کرد و در این مورد، دلایلی دارند که می‌توانید مشروح آن را در کتاب «الانصاف فی مسائل دام فیها الخلاف» بخوانید. «²» ولی در عین حال، از نظر روایات، سجده بر تربت کربلا فضیلت بیشتری دارد و این نه به خاطر آن است که برای حسین سجده می‌کنیم، بلکه سجده برای خداست و تربت (خاک حسینی) به اصطلاح فقهی «مسجود علیه» (محل سجدگاه) است و این کاری مستحبی است نه واجب، و نکته آن این است که این خاک، با خون بزرگترین سرداران اسلام، که پایه‌های حکومت امویان را متزلزل ساخت، عجین گشته است.

سجده بر این تربت، یادآور جانبازی‌ها و فداکاری‌های آن حضرت و 72 تن از شهیدان راه خداست که مرگ سرخ را بر زندگی مذلّت بار ترجیح دادند و امّا این‌که پیامبرصلی الله علیه و آله بر تربت حسین سجده نکرد- اگرصحیح باشد- برای این است که هنوز در آن زمان ملاک سجده وجود نداشت؛ زیرا هنوز این خاک به خون حسین علیه السلام آغشته و متبرّک نشده بود.

باید در نظر داشت که شیوه و سیره بزرگان همواره این بوده که بر خاک مکان‌های متبرک سجده کنند.

مسروق بن اجدع (متوفای 62 هجری) که از تابعان است، هنگام سفر خشتی از مدینه همراه می‌برد و بر آن سجده می‌کرد. «³» گذشته از این‌ها، سجده بر تربت پاک، در خانه‌ها، مسافرخانه‌ها و مکان‌های دیگر، چندان آسان نیست و لذا شیعیان تربت پاکی، از پاک‌ترین خاک‌های جهان را بهصورت جامد درآورده و همراه خود می‌برند تا عمل به حکم الهی در همه‌جا آسان شود.

اکنون اگر قرار باشد، در این مورد جوابی نقضی بگوییم، از شما می‌پرسیم: آیا پیامبرصلی الله علیه و آله بر این فرش‌های گران قیمت، که در مساجد انداخته‌اید و بر آن‌ها سجده می‌کنید، سجده کرده است؟ البته نا گفته نماند که او بر سنگ‌ریزه‌های مسجد و گاه بر حصیر سجده می‌کرد.

شگفت اینجاست که پیامبرصلی الله علیه و آله اصرار می‌ورزید انسان بر خاک سجده کند و حتی کسانی که بر غیر خاک سجده می‌کردند، مانع را از زیر پیشانی آنان می‌کشید و می‌فرمود: «پیشانی خود را به زمین بچسبان». «⁴» و روایت با این مضمون، بسیار است، بیش از آن که بتوان در اینجا نقل کرد.

امروزه اصرار بر این است که بر فرش‌های گران قیمت سجده شود.

باید گفت اکنون زمانی است که سنت‌ها بدعت و بدعت‌ها سنت شده است!

در پایان شایسته یادآوری است که امّ سلمه می‌گوید: پیامبرخداصلی الله علیه و آله در حالی که اشک می‌ریخت فرمود:

«أتانی جبرئیل بالتربة التی یقتل علیها الحسین، فهی التی أقلّب فی کفی». «⁵»

«این تربتی را که در دست من است، جبرئیل آورد و گفت: حسین در آن نقطه کشته می‌شود.» «⁶»