این پرسش نیز تکراری است و پاسخش پیش‌تر آمد.

اوّلًا: پیروزی مسلمانان بر فارس و روم عللی داشت:

1. خستگی جهان آن روز روم و فارس بر اثر جنگ‌های پیاپی و نداشتن برنامه‌ریزیصحیح، که طبقات مختلف کشور را سعادتمند سازد و عدالت را در میان آنان گسترش دهد و این خود زمینه پیدایش این حالت بود که وقتی ندای عدالت را بشنوند، همگی به آن پاسخ مثبت دهند.

2. برنامه نورانی اسلام، که تعالیم آن مانند نوری درخشید، دل‌ها ناخود آگاه پذیرای آن شدند و در نتیجه دروازه‌های شهرها را در برابر لشکر اسلام گشودند.

3. ما هرگز معتقد به ارتدادصحابه به معنای کفر نبوده‌ایم و اصولًاصحابه پیامبر در مسأله خلافت، به چند گروه تقسیم می‌شوند:

الف) اکثریت عظیم و قریب به اتفاق آن‌ها خاموش و از این مسائل به دور بودند و در مقابلِ عمل انجام شده قرار گرفتند.

ب) گروهی نیز پیشگامان تشیع بودند و به پیروی از علی علیه السلام سکوت نموده، با نظام همکاری کردند.

ج) گروهی حاشیه نشینان خلافت بودند که زمام امور را به دست گرفتند. «¹»