حضرت آیت الله سبحانی ظهر امروز در مجتمع آموزش عالی فقه (حجتیه) به تفسیر سوره جمعه پرداخت و گفت: مُسبَّحات خَمس به پنج سوره ای می گویند که با تسبیح خدا آغاز شود و سوره جمعه یکی از آنهاست و علت نام گذاری آن استفاده از کلمه جمعه در آیه نهم این سوره است.
وی دلیل اینکه در مُسبَّحات خَمس گاهی یُسَبِحُ و گاهی سَبَّحَ آمده است را این چنین عنوان کرد: استفاده از افعال ماضی و مضارع در جاهای مختلف نشان دهنده تسبیح دائمی و پیوسته است. یعنی هم در گذشته و هم در حال و آینده همه کائنات و ذرات جهان، خدا را تسبیح می کنند.
حضرت آیت الله سبحانی افزود: خداوند در این سوره می فرماید همه ذرات جهان تسبیح آگاهانه دارند همچنین به بیان نبوت پیامبر اکرم و نکوهش یهود در عمل نکردن به تورات، می پردازد و در آخر هم به اهمیت نماز جمعه و ماجرای کسانی که پیامبر را در نماز جمعه تنها گذاشتند و به دنبال تجارت رفتند اشاره می کند.
معظم له با اشاره به آیه 44 سوره اسراء گفت: از این آیه معلوم می شود که ذرات جهان تنها از نظام تکوینی پیروی نمی کنند یعنی اتم ها و ژنها هم به صورت آگاهانه خدا راتسبیح می کنند ولی ما نمی توانیم احساس کنیم اگر چه اهل دل که از محضر اهل بیت علیهم السلام بهره کافی را برده اند می توانند این نجواها را بشنوند.
ایشان دلیل آوردن اسامی خدا در آیه اول این سوره را این طور تفسیر کرد: المَلِک، غالبا در بین مردم به پادشاه ستمگر و مستبد معنی می شود به همین دلیل بلافاصله صفت القُّدّوس را می آورد تا بگوید این مَلک با دیگران متفاوت است و منزه از ستمگری و بی عدالتی است.
وی ادامه داد: العزیز در عربی یعنی قدرتمند و الحکیم به این دلیل بعد از آن آمده است که بگوید این اعمال قدرت حکیمانه است و کارهایش تابع غرض و حکمت است و بیهوده نیست.
ایشان در پاسخ به این شبهه که «اگرخدا کارش روی حکمت و غرض است پس نسبت به این غرض نیازمند است» گفت: غرض دو جور است گاهی برای فاعل است و گاهی برای فعل، نباید این دو را اشتباه گرفت. افعال خدا غرض دارد و این غرض برای ذات خودش نیست بلکه برای فعل اوست.
معظم له امّی خواندن رسول خدا در آیه دوم سوره جمعه را درس نخوانده و مکتب نرفته معنا کرد و اظهار داشت: اگر امّی را بی سواد معنا کنیم به پیامبر توهین کرده ایم زیرا که او بی سواد نبود بلکه عِلمش را بدون درس خواندن بطور مستقیم از خدا فرا گرفته است. پس امّی دانستن رسول خدا موجب نقص او نیست.