دسترسی سریع به درس
درس سه شنبه 05/09/92
عدم تحريف قرآن
گفتيم مسأله
ي تحريف قرآن را از دو زاويه ي درون و بيرون
مي توان بحث کرد. آنچه مربوط به بيرون بود را در جلسه ي قبل
مطرح کرديم. اکنون وارد به بحث درون شده و از آيات قرآن بر عدم
تحريف استدلال مي کنيم.
خداوند متعال در قرآن
به همه ي مسلمانان وعده داده است که حافظ و نگهبان قرآن است:
وَ قالُوا
يا أَيُّهَا الَّذي نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ[1]
لَوْ ما
تَأْتينا بِالْمَلائِكَةِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقينَ[2]
ما
نُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ إِلاَّ بِالْحَقِّ وَ ما كانُوا إِذاً مُنْظَرينَ[3]
إِنَّا
نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ[4]
در آيه
ي ششم
سوره ي حجر مي خوانيم که دو تهمت به رسول خدا (ص) زده شده است
اول
اينکه:
او ادعا دارد که قرآن بر او نازل شده است (زيرا نُزِّلَ
به صيغه ي مجهول است و نمي گويد: نزّل الله عليه
الذکر.)
دوم
اينکه:
او مجنون است و عقل سالمي ندارد و علي فرض اينکه اين کتاب
از طرف خداوند نازل شده باشد او عقل سالمي ندارد و نمي تواند آن را
حفظ کند.
در آيه
ي هفتم درخواست
لغوي از سوي مشرکين بيان شده است و آن اينکه اگر
راست مي گويد و واقعا نبي است چرا به ملائکه دستور نمي
دهد که نازل شوند و واقعيت را به ما بگويند.
بعد خداوند
در آيه ي هشتم
بلا فاصله درخواست لغو ايشان را رد مي کند و مي فرمايد:
اگر ما ملائکه را نازل کنيم، در اين حال نزول ايشان با مرگ
مشرکين همراه خواهد بود. از اين عبارت فهميده مي شود که
حجّت خداوند تمام شود و مردم ملائکه را ببينند ديگر مرگ آنها
حتمي است. بنا بر اين عدم نزول ملائکه از باب رحمت بر آنهاست.
بعد خداوند
در آيه ي نهم
به سراغ دو تهمتي که آنها در آيه ي ششم وارد کرده بودند و در
آيه ي نهم جواب مي دهد و آن اينکه:
اولا: اگر آنها به
صيغه ي مجهول گفتند (نُزِّلَ) و به
دلالت التزامي مي خواستند بگويند که قرآن از طرف خدا نازل نشده
است اين تهمت بي اساس است زيرا (إِنَّا
نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ) يعني ما قرآن را بر او نازل
کرديم.
ثانيا: ما حافظ قرآن
هستيم زيرا ما آن را نازل کرده ايم و نگهبان آن هم خودمان
هستيم. رسول خدا (ص) حافظ نيست که به او اگر تهمت زديد و
گفتيد مجنون است خطري قرآن را تهديد کند.
ما به
آيه ي نهم استدلال مي کنيم و مي گوييم:
قرآن تحريف نشده است.
اولا: مراد از (ذکر) قرآن
است و تصور نشود که مراد از آن ذکري مانند سبحان الله مي باشد.
دليل آن اين است که در قرآن مجيد کلمه ي (ذکر) براي
قرآن به کار رفته است.
ثانيا: اشکال نشود که خداند
حافظ قرآن است ولي در لوح محفوظ زيرا در جواب مي
گوييم: خداوند در اين مقام، جواب تهمت مشرکين را مي
دهد و آنها مي گويند اين قرآني که در دست توست
تحريف شده و غير واقعي است. حال اگر خداوند بفرمايد من در
لوح محفوظ محافظ آن هستم، جواب مشرکين داده نمي شود.
همچنين
اشکال نشود
که خداوند حافظ قرآن است به گونه اي که از زبان رسول خدا (ص) به شکل
صحيح ادا شود ولي اينکه بعد از آن هم حافظ و نگهدار آن است
ديگر استفاده نمي شود.
اين
اشکال نيز صحيح نيست زيرا در اين صورت قول مشرکين
تائيد مي شود و حال آنکه خداوند در مقام جواب و رد قول ايشان
است.
بنا بر اين
خداوند مي فرمايد: قرآن در چهار مرحله مصون از خطا و اشتباه است:
- مرحله ي اخذ که رسول خدا (ص) وحي قرآني را از جبرئيل دريافت مي کند.
- مرحله ي حفظ
- مرحله ي تبيلغ آن به مردم
- مرحله ي بقاء بين امت
آيه
ي سوره ي فصلت:
إِنَّ
الَّذينَ كَفَرُوا بِالذِّكْرِ لَمَّا جاءَهُمْ وَ إِنَّهُ لَكِتابٌ عَزيزٌ[5]
لا
يَأْتيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ تَنْزيلٌ مِنْ
حَكيمٍ حَميد[6]
اما در آيه
ي 41 شرط ذکر شده است و جزاء به سبب وضوح حذف گرديده است و اصل آن
چنين بوده است: (إِنَّ الَّذينَ كَفَرُوا
بِالذِّكْرِ لَمَّا جاءَهُمْ ليعذبنّ) يعني تصور نکنند
که آنها را پاداش مي دهيم بلکه آنها را عذاب مي کنيم.
سپس مي
فرمايد: قرآن کتابي عزيز است.
اسمعي مي
گويد من در بيابان بودم و اين آيه را قرائت مي
کردم: وَ السَّارِقُ وَ السَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا
أَيْدِيَهُما جَزاءً بِما كَسَبا نَكالاً مِنَ اللَّهِ [7]
بعد به اشتباه
انتهاي آن را چنين قرائت کردم: و الله غفور رحيم.
پيرزني بيابان نشين در آنجا بود و گفت: اين
آيه از قرآن نيست زيرا اگر غفور و رحيم بود دستور به قطع
دست دزد نمي داد. بعد اسمعي مي گويد: قرآن را باز کردم
ديدم نوشته شده است: ِ وَ اللَّهُ عَزيزٌ حَكيمٌ
در آيه ي سوره
ي فصلت هم از عبارت عزيز استفاده شده است. عزيز در لغت به
معناي غالبي است که هرگز مغلوب واقع نمي شود به اين معنا
که اين قرآن هرگز مغلوب واقع نمي شود و کسي نمي تواند
آياتي از آن را کم و زياد کند.
سپس در
آيه ي ديگر،
عبارت (من بين يديه و من خلفه)
علاوه بر پيش رو و عقب سر، سمت راست و چپ را نيز شامل مي شود. خداوند
مي فرمايد: باطل هرگز به سراغ آن نمي آيد. باطل، خود
انواع و اقسامي دارد:
- باطل به اين معنا که احکام آن بر خلاف عقل باشد
- احکام آن قابل اجرا نباشد.
- احکام و عبارت آن بر خلاف فطرت باشد.
- عده اي بيايند و عبارت و احکام آن را کم و زياد کنند.
سوره ي
قيامت:
لا
تُحَرِّكْ بِهِ لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ[8]
إِنَّ
عَلَيْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ[9]
فَإِذا
قَرَأْناهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ[10]
ثُمَّ
إِنَّ عَلَيْنا بَيانَهُ[11]
خداوند در اينجا
به سه مطلب اشاره مي کند:
- جمع القرآن (إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَهُ) بر اساس اين آيه، قرآن در زمان رسول خدا (ص) جمع آوري شده بود نه اينکه بعد از او توسط عثمان و يا فرد ديگري جمع آوري شده باشد. مخصوصا که سوره ي قيامت مکي است و اين بيانگر آن است که قرآن به امر الهي جمع شده است. جمع کردن آن با نوشتن صورت مي گرفت. به هر حال معلوم نيست که ترتيب سوره ها به اين شکل باشد ولي آيات به همين صورت و به دستور خداوند و توسط پيامبر جمع شده بود.
- بيان القرآن (ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا بَيانَهُ) اين آيه قول کساني که مي گويد مطلقا به معصوم احتياج نداريم را رد مي کند.
- عدم نسيان پيامبر (ص) اين نکته در سوره ي اعلي بيان شده است آنجا که خداوند مي فرمايد: سَنُقْرِئُكَ فَلا تَنْسى إِلاَّ ما شاءَ اللَّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَ ما يَخْفى[12] يعني به زودي تو را خواننده و قاريء قرار مي دهيم و تا روز قيامت آن را فراموش نمي کني.
در تفسير
اين آيات بايد به تفسير الميزان مراجعه شود.
تا اينجا
دليل خود را مبني بر عدم تحريف قرآن بيان کرديم.
اما ادله
ي کساني که قائل به تحريف هستند:
دليل
اول: عدم
انسجام در بعضي از آيات.
برخي از
آيات با هم انسجام و ارتباطي نيست و اين علامت آن است که
بين آنها افتادگي وجود دارد. ما در ميان آياتي که
آنها ادعاي عدم انسجام کردند به دو آيه اشاره مي کنيم.
در ابتداي سوره
ي نساء مي خوانيم:
وَ إِنْ
خِفْتُمْ أَلاَّ تُقْسِطُوا فِي الْيَتامى فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ
النِّساءِ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ[13]
در حاشيه ي
مشکيني نيز آمده است که در اين آيه انسجام
نيست.
ادعا شده است که
بين ابتداي آيه و بيان نکاح با زنان ارتباطي
نيست زيرا خداوند مي فرمايد: اگر مي ترسيد
نتوانيد بين يتيمان به عدالت رفتار کنيد
برويد يک، دو و يا سه تا زن بگيريد.
يلاحظ
عليه:
قائل مزبور آيات را جدا جدا مطالعه مي کند و حال آنکه اگر مجموع
آياتي که در مورد ايتام است را مطالعه کنند واقعيت را
متوجه مي شود.
توضيح
ذلک:
دختران يتيمي بودند که بعضا سن ازدواج رسيده بودند.
اينها هرچند يتيم بودند ولي از ناحيه ي پدرشان
که ثروتمند بودند ثروتي به دستشان رسيده بود. عده اي با آنها
ازدواج مي کردند و در نتيجه اموال آنها را حيف و ميل
مي کردند.
آيه ي سوم
سوره ي نساء مي گويد: اگر مي ترسيد که اگر با
اين دختران يتيم و ثروتمند ازدواج کنيد در آنها به عدالت
رفتار نمي کنيد و حقشان را به آنها نمي دهيد و اموال آنها
را حيف و ميل مي کنيد، از آنها صرفنظر کنيد و با
زنان ديگر که اين گونه نيستند ازدواج کنيد.
شاهد آن آيه
ي ديگري از سوره ي نساء است که مي خوانيم:
وَ
يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّساءِ قُلِ اللَّهُ يُفْتيكُمْ فيهِنَّ وَ ما يُتْلى
عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ في يَتامَى النِّساءِ اللاَّتي لا تُؤْتُونَهُنَّ ما
كُتِبَ لَهُنَّ وَ تَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ وَ الْمُسْتَضْعَفينَ مِنَ
الْوِلْدانِ وَ أَنْ تَقُومُوا لِلْيَتامى بِالْقِسْطِ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ
خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ كانَ بِهِ عَليماً[14]
(يَتامَى النِّساءِ) به معناي النساء
اليتامي است که موصوف به صفت اضافه شده است.
به هر حال آيه
ي فوق مي گويد که مي خواهيد با زنان
يتيمي ازدواج کنيد ولي حقشان را به آنها نمي
دهيد.
در آيه ي سوم
سوره ي نساء الف و لام در (اليتامي) عهد ذهني است و به
زناني بر مي گردد که در ذهن است يعني کساني که
يتيم و ثروتمند هستند.
آيه
ي دوم:
وَ قَرْنَ في بُيُوتِكُنَّ وَ لا تَبَرَّجْنَ
تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الْأُولى وَ أَقِمْنَ الصَّلاةَ وَ آتينَ الزَّكاةَ وَ
أَطِعْنَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنَّما يُريدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ
الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهيراً[15]
(قرن) از ماده ي قرر
است و در اصل قررن بوده است که يک راه حذف شده است. خداوند به زنان رسول خدا
(ص) مي گويد که در خانه بمانيد و مانند زنان جاهليت از
خانه بيرون نياييد تا اينکه در آخر آيه،
آيه ي تطهير را ذکر مي کند. سپس در آيه ي بعد
دوباره به سراغ زنان پيامبر اکرم (ص) رفته آنها را مخاطب مي کند و
عباراتي را بيان مي کند.
گفته شده است که در وسط
آياتي که مربوط به زنان رسول خدا (ص) است جملاتي با ضمائر مذکر
آمده است. اين آيه يقينا مربوط به زنان رسول خدا (ص)
نيست و اين علامت آن است که اين آيه در اينجا
نمي بايست باشد.
نقول: اگر کسي مجموع
آيات را مطالعه کند متوجه مي شود که جاي آيه ي اهل
بيت همان جا است.
رسول خدا (ص) بين
دو طائفه از افراد بود. يکي زنان و همسرانش بودند و ديگري
داماد، دخترش و نوه هايش. خداوند مي خواهد در مورد همه ي اينها
سخن بگويد. اگر اين دو طائفه از خداوند دور بودند مانند همسايه
هاي رسول خدا (ص) اشکال وارد بود. بنا بر اين خداوند ابتدا از زنان
رسول خدا (ص) بحث مي کند و قبل از اتمام سخن با آنان به سراغ طائفه ي ديگر
مي رود تا به زنان پيامبر اکرم (ص) الگو نشان دهد و بگويد اگر
مي خواهيد پاک باشيد بايد مانند آنها باشيد.
سپس دوباره از زنان
رسول خدا (ص) سخن مي گويد.
نبايد تصور کرد
که اين گونه در مسائل نيست. زيرا بسيار مي شود که
قرآن از يک موضوع بحث مي کند و بعد به سراغ موضوع ديگر مي
رود و دوباره به همان موضوع بر مي گردد.
مثلا در سوره ي يوسف
مي خوانيم:
ابتدا عزيز مصر
متوجه مي شود که همسرش خيانت کرده است: فَلَمَّا
رَأى قَميصَهُ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قالَ إِنَّهُ مِنْ كَيْدِكُنَّ إِنَّ
كَيْدَكُنَّ عَظيمٌ[16]
بعد به يوسف
مي گويد: يُوسُفُ أَعْرِضْ عَنْ هذا
بعد دوباره به سراغ
همسرش رفته مي گويد از گناه خود توبه کند: وَ
اسْتَغْفِري لِذَنْبِكِ إِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخاطِئينَ[17]
به هر حال صد و
بيست و پنج عالم شيعي تأکيد دارند که قرآن نه تحريف
شده است و تحريف خواهد شد.
ان شاء الله در جلسه
ي بعد به سراغ ساير ادله ي کساني مي رويم که
قائل به تحريف قرآن شده اند.
[1] حجر/سوره15، آیه6.
[2] حجر/سوره15، آیه7.
[3] حجر/سوره15، آیه8.
[4] حجر/سوره15، آیه9.
[5] فصلت/سوره41، آیه41.
[6] فصلت/سوره41، آیه42.
[7] مائده/سوره5، آیه38.
[8] قیامه/سوره75، آیه16.
[9] قیامه/سوره75، آیه17.
[10] قیامه/سوره75، آیه18.
[11] قیامه/سوره75، آیه19.
[12] سوره اعلي، آيات 6 و 7.
[13] نساء/سوره4، آیه3.
[14] نساء/سوره4، آیه127.
[15] احزاب/سوره33، آیه33.
[16] یوسف/سوره12، آیه28.
[17] یوسف/سوره12، آیه29.